Trong quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, tỉnh Quảng Ninh xác định phát triển các khu công nghiệp (KCN), khu kinh tế (KKT) ven biển và KKT cửa khẩu là động lực tăng trưởng quan trọng; đồng thời chú trọng bảo vệ môi trường, coi việc bảo đảm hệ thống xử lý nước thải tại các KCN là yêu cầu bắt buộc, hướng tới phát triển công nghiệp xanh, tuần hoàn, bền vững.
Khu xử lý nước thải tại KCN Texhong Hải Hà (xã Quảng Hà).
Hiện nay, trên địa bàn tỉnh có 8 KCN, 2 KKT ven biển và 3 KKT cửa khẩu đang hoạt động và thu hút đầu tư. Dù chưa có KCN nào đạt đầy đủ tiêu chí của mô hình KCN sinh thái theo nghĩa toàn diện, song Quảng Ninh duy trì được 100% KCN đang hoạt động có hệ thống xử lý nước thải tập trung đạt quy chuẩn môi trường. Tổng công suất xử lý nước thải tập trung tại các KCN trên địa bàn tỉnh hiện đạt khoảng 67.400m³/ngày đêm; góp phần quan trọng trong việc bảo vệ tài nguyên nước, hạn chế nguy cơ ô nhiễm môi trường khu vực lân cận.
Thực tế cho thấy, nhiều KCN trên địa bàn tỉnh đã chủ động đầu tư xây dựng, nâng cấp hệ thống xử lý nước thải tập trung với công nghệ hiện đại, phù hợp với định hướng phát triển bền vững. Điển hình là KCN Hải Yên (phường Móng Cái 3), được thành lập từ năm 2005 với diện tích 182,4ha do Công ty Đầu tư phát triển hạ tầng Viglacera làm chủ đầu tư. Hiện KCN này có 7 dự án đầu tư thứ cấp, trong đó có 5 dự án FDI với tổng vốn đăng ký hơn 380 triệu USD và 2 dự án trong nước với vốn đăng ký gần 235 tỷ đồng.
KCN Hải Yên được định hướng phát triển theo mô hình công nghệ cao, đa ngành, ưu tiên các lĩnh vực sản xuất ít phát sinh chất thải và không gây ô nhiễm môi trường như: Sản xuất hàng tiêu dùng, dệt may, cơ khí chính xác, chế biến nông, lâm sản, vật liệu xây dựng, thực phẩm và thiết bị điện, điện tử. Theo hồ sơ pháp lý về bảo vệ môi trường, hệ thống xử lý nước thải tập trung của KCN gồm 2 mô-đun với tổng công suất 5.500m³/ngày đêm. Đến nay, cả 2 mô-đun đã được đầu tư xây dựng hoàn chỉnh và đưa vào vận hành ổn định, đáp ứng yêu cầu xử lý nước thải phát sinh từ các doanh nghiệp trong KCN. Lượng nước thải trung bình được xử lý trong năm 2025 hiện đạt khoảng 1.112m³/ngày đêm, cho thấy dư địa tiếp nhận các dự án mới trong thời gian tới còn nhiều.
Còn tại KCN Sông Khoai (phường Hiệp Hòa) có diện tích sử dụng đất gần 687ha, do Công ty CP Đô thị Amata Hạ Long làm chủ đầu tư. Tính đến hết năm 2025, KCN này đã thu hút 22 dự án FDI thứ cấp, trong đó 11 dự án đã đi vào hoạt động. Hiện KCN Sông Khoai được đầu tư 2 trạm xử lý nước thải tập trung với tổng công suất 36.000m³/ngày đêm. Riêng trạm xử lý số 1 đã hoàn thành 4 mô-đun với công suất 16.000m³/ngày đêm và được cơ quan có thẩm quyền cấp giấy phép môi trường vào tháng 10/2025. Số liệu đánh giá lượng nước thải trung bình tại KCN Sông Khoai được xử lý trong năm 2025 đạt khoảng 9.399m³/ngày đêm, tăng nhẹ so với năm 2024, phản ánh xu hướng gia tăng hoạt động sản xuất trong KCN.
Lễ khánh thành Nhà máy Autoliv Việt Nam có tổng vốn đầu tư 154 triệu USD, được triển khai trên diện tích 9ha tại KCN Sông Khoai (phường Hiệp Hòa) tháng 12/2025.
Theo số liệu của Ban Quản lý KKT tỉnh, hiện 8 KCN đang hoạt động trên địa bàn tỉnh, gồm: Cái Lân, Việt Hưng, Đông Mai, Hải Yên, Texhong Hải Hà (giai đoạn 1), Sông Khoai, Bắc Tiền Phong và Nam Tiền Phong. Tổng số dự án đầu tư thứ cấp là 180 dự án, trong đó có 109 cơ sở đã đi vào hoạt động, chiếm trên 60%. Tất cả các KCN này đều đã đầu tư hoàn thành toàn bộ hoặc một phần hệ thống xử lý nước thải tập trung theo đúng hồ sơ pháp lý về môi trường được phê duyệt.
Đáng chú ý, trong năm 2025, hệ thống xử lý nước thải tập trung tại KCN Bắc Tiền Phong và Nam Tiền Phong đã chính thức đi vào vận hành, góp phần nâng cao năng lực xử lý nước thải chung của toàn tỉnh. Tổng lượng nước thải phát sinh từ 8 KCN trong năm 2025 đạt hơn 31.560m³/ngày đêm, tăng khoảng 5% so với năm 2024. Lưu lượng nước thải chủ yếu tập trung tại KCN Sông Khoai và KCN Texhong Hải Hà (giai đoạn 1), chiếm gần 92% tổng lượng phát sinh.
Việc duy trì 100% KCN đang hoạt động có hệ thống xử lý nước thải tập trung đạt quy chuẩn môi trường là kết quả của sự chỉ đạo quyết liệt, đồng bộ từ tỉnh Quảng Ninh cũng như ý thức trách nhiệm của các chủ đầu tư hạ tầng KCN. Kết quả quan trắc môi trường định kỳ cho thấy chất lượng nước thải sau xử lý tại các KCN đều nằm trong giới hạn cho phép theo quy chuẩn hiện hành, góp phần bảo vệ môi trường sinh thái và tạo nền tảng quan trọng cho mục tiêu phát triển công nghiệp bền vững của tỉnh trong những năm tới.
