Trong quá trình thu hút đầu tư, phát triển mạnh các khu công nghiệp (KCN) và doanh nghiệp FDI, Quảng Ninh luôn xác định chăm lo, giữ chân người lao động là yếu tố then chốt. Từ định hướng đó, nhiều chính sách an sinh được tỉnh triển khai đồng bộ, trong đó tổ chức công đoàn giữ vai trò cầu nối, phối hợp với doanh nghiệp xây dựng môi trường làm việc ổn định, nâng cao đời sống người lao động, tạo nền tảng cho phát triển bền vững.

Chăm lo thực chất để giữ chân người lao động

Công nhân lao động làm việc tại Công ty TNHH Autoliv Việt Nam, KCN Sông Khoai, xã Hiệp Hoà.

Tại Công ty TNHH Autoliv Việt Nam, một doanh nghiệp FDI đến từ Thuỵ Điển mới đi vào hoạt động tại KCN Sông Khoai, phường Hiệp Hoà, câu chuyện chăm lo được đặt ngay từ những ngày đầu. Với khoảng 200 lao động, doanh nghiệp đã chủ động ký kết thỏa ước lao động tập thể, xây dựng các chính sách phúc lợi rõ ràng. Thu nhập bình quân đạt 8-9 triệu đồng/người/tháng, cùng với các khoản thưởng, hỗ trợ và hoạt động gắn kết.

Điểm đáng chú ý là công đoàn tham gia trực tiếp vào quá trình thương lượng chính sách. Ông Nguyễn Văn Duy, Chủ tịch Công đoàn Công ty cho biết: “Về thoả ước lao động tập thể, Công đoàn cũng thoả thuận với Công ty những điều khoản có lợi hơn cho người lao động. Tuy nhiên trong quá trình thương lượng, Công ty đã thực hiện rất nhiều chế độ như tặng quà sinh nhật cho người lao động với phần quà 300.000 đồng/người để tổ chức các sự kiện, trong tháng Công ty tổ chức 1 ngày suất ăn đặc biệt trị giá 100.000 đồng cho người lao động, bố trí kỳ nghỉ hè sẽ cho công nhân nghỉ 9 ngày để cùng gia đình đi chơi; tổ chức sự kiện nhân ngày Gia đình Việt Nam để gia đình người lao động đến tham quan công ty; thực hiện nhiều chính sách khác để có lợi hơn cho người lao động so với luật”.

Ông Nguyễn Văn Duy, Chủ tịch Công đoàn Công ty TNHH Autoliv Việt Nam tặng quà cho chị Phạm Thị Phương.

Không chỉ vậy, công đoàn và doanh nghiệp còn quan tâm sâu tới từng trường hợp cụ thể. Chị Phạm Thị Phương là một trong những công nhân có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn. Chồng chị mắc bệnh nặng, chi phí điều trị lớn. Gia đình phải thuê nhà, nuôi 4 con nhỏ, cuộc sống luôn trong tình trạng chật vật. Trong thời điểm khó khăn nhất, chị nhận được sự hỗ trợ từ công đoàn và doanh nghiệp: Từ quà động viên, hỗ trợ vật chất, đến việc tạo điều kiện nghỉ làm để chăm sóc chồng. Chị Phương chia sẻ: “Công đoàn và Công ty đặc biệt quan tâm đến tôi… tạo điều kiện để tôi gắn bó với Công ty”. Những sự hỗ trợ đó không chỉ giúp chị vượt qua giai đoạn khó khăn, mà còn tạo niềm tin để chị tiếp tục làm việc lâu dài.

Cách làm này không chỉ có ở Autoliv. Ở Công ty TNHH May mặc Hoa Lợi Đạt Quảng Ninh (doanh nghiệp FDI Trung Quốc) ở phường Cửa Ông, câu chuyện giữ chân người lao động không bắt đầu từ những khẩu hiệu, mà từ những điều rất cụ thể trong đời sống hằng ngày của công nhân. Trong nhà xưởng rộng, những chuyền may vận hành liên tục theo nhịp sản xuất, phía sau đó là một hệ thống chính sách đã được xây dựng bài bản, ổn định, gắn với từng nhu cầu thiết thực của người lao động. Công đoàn và doanh nghiệp đã ký kết thỏa ước lao động tập thể với nhiều điều khoản có lợi hơn cho người lao động, tạo nền tảng cho mối quan hệ lao động bền vững.

Chị Trần Việt Chinh, Chủ tịch Công đoàn Công ty TNHH May mặc Hoa Lợi Đạt Quảng Ninh tặng quà cho công nhân Đào Thị Bích Ngọc.

Người lao động được đảm bảo bữa ăn ca 22.000 đồng/người/bữa. Không chỉ dừng ở con số, nhà ăn được đầu tư rộng rãi, có điều hòa, đủ chỗ để công nhân vừa ăn, vừa nghỉ ngơi sau giờ làm việc. Những bữa ăn có đủ món, có tráng miệng, góp phần cải thiện sức khỏe cho người lao động làm việc cường độ cao.

Các khoản hỗ trợ được triển khai đồng bộ: Xăng xe, nhà ở 500.000 đồng/người/tháng đối với lao động ở xa; nuôi con nhỏ dưới 6 tuổi; phụ cấp thâm niên; phụ cấp trách nhiệm… Những khoản hỗ trợ này không lớn, riêng lẻ, nhưng khi cộng lại, trở thành điểm tựa quan trọng giúp người lao động ổn định cuộc sống.

Thu nhập bình quân của Công ty đạt từ 9-15 triệu đồng/người/tháng. Dịp Tết, người lao động được thưởng một tháng lương cơ bản cộng thâm niên, đồng thời được hỗ trợ tiền xe về quê. Một chính sách được công nhân đánh giá cao là việc bố trí xe đưa đón hằng ngày. Những chuyến xe không chỉ giúp công nhân đi lại an toàn, mà còn giúp họ tiết kiệm chi phí, giảm áp lực sau mỗi ca làm.

Đằng sau những chính sách đó là vai trò rõ nét của tổ chức công đoàn. Chị Trần Việt Chinh, Chủ tịch Công đoàn Công ty cho biết: “Công đoàn luôn phối hợp với Công ty đảm bảo các chính sách quy định liên quan đến tiền lương, thưởng, chế độ chính sách và các chế độ phúc lợi khác, đồng thời công đoàn luôn quan tâm nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của người lao động để từ đó đề bạt với ban lãnh đạo các biện pháp cụ thể và đảm bảo quyền lợi chính đáng của người lao động”.

Không chỉ dừng ở chính sách chung, công đoàn còn theo sát từng hoàn cảnh cụ thể. Chị Đào Thị Bích Ngọc, công nhân Phân xưởng may 3, là một trong những trường hợp như vậy. Gắn bó với Công ty đã 4 năm, cuộc sống của chị vẫn còn nhiều khó khăn. Chồng chị chưa có việc làm ổn định, thu nhập bấp bênh. Hai con còn nhỏ, chi phí sinh hoạt, học hành luôn là gánh nặng thường trực. Có đôi lúc chị đã suy nghĩ muốn nghỉ để tìm việc gần nhà và tiện bề chăm sóc con. Song chính sự quan tâm của công đoàn và doanh nghiệp đã giúp chị ổn định tâm lý, tư tưởng, tiếp tục làm việc.

Nhà ăn Công ty TNHH May mặc Hoa Lợi Đạt Quảng Ninh.

Những ngày lễ, Tết chị không chỉ được công đoàn hỗ trợ vật chất, mà còn được nhận sự chia sẻ kịp thời mỗi khi gia đình gặp khó khăn, là sự linh hoạt trong bố trí công việc, thời gian để chị có thể chăm sóc con nhỏ. Chị Ngọc chia sẻ: “Từ khi vào làm việc đến nay Công ty rất quan tâm đến đời sống, công việc của công nhân chúng tôi, giúp ổn định cuộc sống, con cái, nhà cửa. Đó là động lực để tôi an tâm khi làm việc ở đây”.

Từ hoàn cảnh cụ thể như chị Ngọc, có thể thấy rõ khi người lao động được quan tâm đúng lúc, đúng nhu cầu, họ sẽ yên tâm ở lại.

Công nhân lao động Công ty TNHH Yazaki Hải Phòng chi nhánh Quảng Ninh chăm sóc công viên Ito trong khuôn viên nhà máy.

Công ty TNHH Yazaki Hải Phòng chi nhánh Quảng Ninh, doanh nghiệp FDI Nhật Bản (KCN Đông Mai, phường Đông Mai), xưa nay có tiếng về nền nếp chăm lo cho người lao động. Bên cạnh thực hiện chế độ chính sách đầy đủ, việc chăm lo người lao động được triển khai theo nhiều hướng, như: Tạo môi trường làm việc tốt hơn để giữ chân lao động lâu dài. Ngay trong khuôn viên nhà máy, một không gian xanh được hình thành với diện tích khoảng 8.000m² - Công viên Ito. Đây không phải là hạng mục bắt buộc, nhưng lại là nơi người lao động tìm thấy sự cân bằng sau giờ làm. Những hàng cây, thảm cỏ, khu vực nghỉ ngơi được chăm sóc thường xuyên. Sau giờ làm, nhiều công nhân ở lại dạo bộ, trò chuyện, thư giãn. Chị Nguyễn Ly Ly cho biết: “Tôi cảm thấy rất vui và thoải mái khi được làm việc trong khuôn viên có nhiều cây xanh và vườn hoa như thế này, không gian xanh giúp tinh thần làm việc tốt hơn, giảm áp lực căng thẳng sau giờ làm…”.

Cùng với môi trường làm việc, chính sách đưa đón công nhân cũng được duy trì ổn định. Hiện Công ty bố trí 23 xe đưa đón mỗi ca, phục vụ khoảng 1.400 lao động. Đối với những công nhân gắn bó lâu năm như chị Phan Thị Bưởi, đây là yếu tố quan trọng để chị tiếp tục làm việc. Chị chia sẻ: “Tôi làm việc tại Công ty 11 năm, chưa bao giờ phải đi xe cá nhân đi làm nên cảm thấy rất yên tâm”.

Theo ông Bùi Đức Tùng, Chủ tịch Công đoàn Công ty, việc tổ chức xe đưa, đón không chỉ giúp đảm bảo an toàn, mà còn góp phần thu hút lao động địa phương, giảm tỷ lệ nghỉ việc.

Từ Autoliv, Hoa Lợi Đạt đến Yazaki, có thể thấy rõ một điểm chung: Các doanh nghiệp đều không chờ đến khi thiếu lao động mới tìm cách giữ người, mà chủ động xây dựng chính sách chăm lo từ sớm. Chính những chính sách tưởng chừng nhỏ, nhưng gắn với đời sống thực tế như bữa ăn, chỗ ở, đi lại, môi trường làm việc… đã trở thành yếu tố quyết định để người lao động lựa chọn gắn bó lâu dài.

Chính sách đồng bộ

Xe đưa, đón công nhân đi làm tại Công ty TNHH Yazaki Hải Phòng chi nhánh Quảng Ninh.

Cùng với những nỗ lực từ doanh nghiệp, Quảng Ninh xác định muốn giữ chân người lao động bền vững thì phải bắt đầu từ chính sách ở tầm vĩ mô, tạo điều kiện để người lao động ổn định cuộc sống, yên tâm gắn bó lâu dài, nhất là trong bối cảnh các KCN phát triển nhanh, nhu cầu lao động ngày càng lớn.

Theo báo cáo của Sở Nội vụ, trong quý I/2026, toàn tỉnh đã tạo việc làm cho hơn 6.100 lao động, đạt trên 102% kế hoạch; số lao động qua đào tạo tăng thêm hơn 1.600 người. Đây không chỉ là con số về việc làm, mà phản ánh rõ hiệu quả của các giải pháp điều hành thị trường lao động theo hướng chủ động, linh hoạt, gắn với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp.

Trên địa bàn tỉnh, hệ thống các KCN đang trở thành trung tâm thu hút lao động lớn nhất. Hiện nay, khoảng 49.200 lao động đang làm việc trong các KCN, trong đó lao động nữ chiếm hơn 29.000 người, lao động ngoại tỉnh khoảng 11.000 người, cùng với đó là lực lượng lao động nước ngoài phục vụ sản xuất. Những con số này cho thấy sức hút mạnh mẽ của các KCN, đồng thời cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết về chính sách chăm lo, ổn định đời sống người lao động.

Ăn ca tại Công ty TNHH Yazaki Hải Phòng chi nhánh Quảng Ninh.

Nhu cầu tuyển dụng của các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh năm 2026 lên tới gần 31.000 lao động, phần lớn tập trung tại các KCN như Sông Khoai, Đông Mai, Hải Hà… Điều này cho thấy áp lực về lao động không chỉ dừng ở tuyển dụng mà còn là bài toán giữ chân, hạn chế biến động lao động. Để giải quyết bài toán đó, Quảng Ninh không chỉ tập trung vào tạo việc làm mà đặc biệt chú trọng các chính sách an sinh xã hội, tạo nền tảng ổn định lâu dài cho người lao động.

Một trong những điểm nhấn là chính sách phát triển nhà ở xã hội cho công nhân. Trên địa bàn tỉnh đã hoàn thành 3 dự án với 2.370 căn hộ, đồng thời đang triển khai 13 dự án với hơn 18.600 căn, tập trung tại các khu vực có đông lao động như Hạ Long, Quảng Yên, Vân Đồn, Đông Triều. Các khu nhà ở này được quy hoạch đồng bộ về hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội, gần KCN, thuận tiện cho sinh hoạt và làm việc.

Tại khu nhà ở công nhân KCN Đông Mai, các khối nhà cao 6 tầng đã được xây dựng, trong đó nhiều khối đã đi vào hoạt động, đáp ứng chỗ ở cho hàng nghìn lao động. Không chỉ là nơi ở, đây còn là không gian sinh hoạt cộng đồng với đầy đủ tiện ích như sân chơi, khu sinh hoạt chung, tạo điều kiện để người lao động ổn định cuộc sống.

Nhà ở công nhân KCN Đông Mai.

Anh Vũ Văn Phúc, công nhân làm việc tại Công ty TNHH Yazaki chi nhánh Hải Phòng tại Quảng Ninh, KCN Đông Mai chia sẻ: “Việc có nhà ở gần nơi làm việc giúp tôi tiết kiệm được rất nhiều thời gian, chi phí đi lại. Gia đình tôi cũng yên tâm hơn vì điều kiện sinh hoạt tốt, gần trường học, bệnh viện. Tôi có thể gắn bó lâu dài với công việc”.

Cùng với nhà ở, chính sách hỗ trợ giáo dục cho con công nhân cũng được triển khai rộng rãi. Hàng nghìn trẻ em là con người lao động trong KCN được hỗ trợ học phí mầm non, giúp giảm đáng kể gánh nặng chi phí cho các gia đình trẻ.

Hệ thống giao thông công cộng cũng được đầu tư đồng bộ, với các tuyến xe buýt kết nối trực tiếp tới KCN, giúp người lao động thuận tiện đi lại, hạn chế rủi ro giao thông và giảm chi phí sinh hoạt.

Chính sách nhà ở giúp thu hút người lao động làm việc tại các KCN (nhà ở công nhân KCN Đông Mai).

Bên cạnh chính sách của tỉnh, tổ chức công đoàn tiếp tục khẳng định vai trò đồng hành, chăm lo trực tiếp cho người lao động. Trong 3 năm qua, hơn 150.000 lượt người lao động đã được hưởng lợi từ các chương trình phúc lợi với tổng kinh phí trên 27 tỷ đồng; hơn 227.000 lượt người lao động được hỗ trợ trong các trường hợp khó khăn, ốm đau, tai nạn, với tổng số tiền trên 120 tỷ đồng. Hàng năm, chương trình Tết sum vầy, Chợ Tết công đoàn đã đem lại những niềm vui ấm áp cho người lao động… Những con số này cho thấy hoạt động chăm lo của công đoàn không dừng ở phong trào mà đã trở thành nhiệm vụ thường xuyên, gắn trực tiếp với đời sống người lao động.

Trong bối cảnh các KCN tiếp tục mở rộng, công đoàn các cấp chủ động nắm bắt tình hình lao động tại doanh nghiệp, kịp thời đề xuất giải pháp với doanh nghiệp và chính quyền. Việc phối hợp này giúp giải quyết nhanh những vướng mắc về việc làm, thu nhập, điều kiện làm việc, đồng thời góp phần hạn chế tranh chấp lao động, xây dựng quan hệ lao động hài hòa.

Công đoàn không chỉ đóng vai trò đại diện, mà còn là cầu nối giữa người lao động và doanh nghiệp. Thông qua đối thoại, thương lượng, công đoàn giúp người lao động được lắng nghe, đồng thời giúp doanh nghiệp ổn định sản xuất, hạn chế biến động nhân sự.

Thường niên, nhiều chương trình khám sức khoẻ cho công nhân lao động trong các KCN được triển khai (khám sức khoẻ cho người lao động trong KCN Đông Mai).

Đặc biệt, trong bối cảnh thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, tổ chức công đoàn đã kịp thời tuyên truyền, ổn định tư tưởng người lao động, giúp đội ngũ công nhân yên tâm trước những thay đổi về tổ chức bộ máy.

Nhấn mạnh về các giải pháp trong thời gian tới, bà Đặng Thị Kim Chung, Phó Chủ tịch Liên đoàn lao động tỉnh Quảng Ninh cho biết: “Công đoàn sẽ tiếp tục phối hợp với các cấp, ngành và doanh nghiệp để triển khai các giải pháp chăm lo thiết thực hơn cho người lao động, đặc biệt tại các KCN, doanh nghiệp FDI. Trọng tâm là nâng cao chất lượng thỏa ước lao động tập thể, mở rộng các chương trình phúc lợi, hỗ trợ nhà ở, đời sống, đồng thời nắm bắt kịp thời tâm tư, nguyện vọng của người lao động để có giải pháp phù hợp, góp phần giữ chân lao động, ổn định sản xuất”.

Lãnh đạo Tổng Liên đoàn lao động Việt Nam và Liên đoàn lao động tỉnh trao quà tặng cho công nhân KCN Cảng biển Hải Hà dịp Tết sum vầy 2026.

Có thể thấy, từ chính sách của tỉnh đến hoạt động của công đoàn, tất cả đều hướng tới mục tiêu chung là tạo dựng môi trường làm việc ổn định, nâng cao đời sống người lao động và giữ chân nguồn nhân lực. Khi người lao động có việc làm ổn định, có chỗ ở, có điều kiện chăm lo gia đình và được bảo vệ quyền lợi, họ sẽ lựa chọn gắn bó lâu dài. Khi đó, doanh nghiệp có nền tảng phát triển bền vững, các KCN tiếp tục thu hút đầu tư, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của tỉnh.

Một hệ sinh thái chăm lo người lao động đang dần hình thành, trong đó mỗi mắt xích từ chính quyền, công đoàn đến doanh nghiệp đều giữ vai trò quan trọng. Đây chính là nền tảng để Quảng Ninh không chỉ thu hút lao động, mà còn giữ chân được người lao động, tạo lợi thế cạnh tranh trong phát triển công nghiệp và thu hút đầu tư.