Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVI tiếp tục khẳng định rõ định hướng: Lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh làm động lực chính cho phát triển. Bám sát yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới, Quảng Ninh đã và đang tập trung hoàn thiện cơ chế, chính sách, đồng thời ưu tiên bố trí, huy động nguồn lực cho phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đây là nền tảng quan trọng để tỉnh từng bước chuyển dịch mô hình tăng trưởng theo chiều sâu, nâng cao năng suất, chất lượng, sức cạnh tranh, hướng tới phát triển nhanh, bền vững.
Nhà máy ô tô Thành Công Việt Hưng với dây chuyền sản xuất có hàm lượng ứng dụng khoa học công nghệ tiên tiến, hiện đại ở mức cao. Ảnh: Đỗ Phương
Hoàn thiện cơ chế, chính sách
Thời gian qua, HĐND tỉnh đã ban hành nhiều nghị quyết quan trọng nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý, tạo nền tảng thúc đẩy cho phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, như: Nghị quyết số 52/2025/NQHĐND quy định thẩm quyền quyết định việc mua sắm tài sản của các nhiệm vụ KHCN sử dụng ngân sách nhà nước và mua sắm hàng hóa, dịch vụ đối với nguồn kinh phí KHCN thuộc phạm vi quản lý của tỉnh; Nghị quyết số 55/2025/NQ-HĐND quy định thẩm quyền quyết định đầu tư và mua sắm các hoạt động ứng dụng CNTT sử dụng kinh phí chi thường xuyên thuộc phạm vi quản lý của tỉnh; Nghị quyết số 57/2025/NQ-HĐND quy định về chính sách thu hút, hỗ trợ nhân lực về KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong các cơ quan của hệ thống chính trị thuộc giai đoạn 2025-2030; Nghị quyết số 85/2025/NQHĐND quy định mức chi cho Hội đồng tư vấn KHCN, Hội đồng tư vấn cấp tỉnh; lấy ý kiến tổ chức, chuyên gia tư vấn độc lập trong các dự án đầu tư trên địa bàn tỉnh, giai đoạn 2025-2030.
Cùng với đó, UBND tỉnh đã kịp thời ban hành các chiến lược, đề án, kế hoạch lớn nhằm đổi mới mô hình tăng trưởng theo hướng dựa vào KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Tiêu biểu là Chiến lược dữ liệu và Chiến lược chuyển đổi số đến năm 2030; Chương trình khung các nhiệm vụ KHCN ưu tiên đến năm 2030; Đề án thí điểm xây dựng cửa khẩu thông minh Móng Cái (Việt Nam) - Đông Hưng (Trung Quốc); Đề án phát triển thị trường KHCN đến năm 2030; Đề án xây dựng Khu kinh tế số và tri thức tự do Quảng Ninh.
Điểm nhấn nổi bật là việc tỉnh công bố danh mục 9 bài toán lớn về KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số năm 2026. Các bài toán được lựa chọn đều gắn trực tiếp với những vấn đề thực tiễn đặt ra trong phát triển kinh tế - xã hội, từ nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, phát triển du lịch thông minh, kinh tế biển, đến quản lý tài nguyên, môi trường, logistics và thương mại. Nhiều nội dung mang tính đột phá như ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong điều hành; xây dựng hệ thống văn bản hành chính thông minh; phát triển cửa khẩu số, trung tâm logistics thông minh; xây dựng cơ sở dữ liệu liên ngành phục vụ điều hành; từng bước hình thành Khu kinh tế số và tri thức tự do Quảng Ninh.
Song song với đó, tỉnh tiếp tục hoàn thiện các cơ chế về phân cấp, phân quyền, quản lý đầu tư, hỗ trợ doanh nghiệp và thu hút nhân lực chất lượng cao theo hướng thông thoáng, linh hoạt, kịp thời tháo gỡ “điểm nghẽn”, tạo môi trường thuận lợi cho phát triển. Công tác quản lý nhà nước về KHCN cũng được tăng cường, bảo đảm thực hiện hiệu quả các quy định của các luật chuyên ngành, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý.
Thời gian tới, Quảng Ninh tiếp tục hoàn thiện hệ thống chính sách theo hướng đồng bộ, hiện đại, với việc xây dựng và ban hành nhiều nghị quyết quan trọng liên quan đến hỗ trợ phát triển công nghiệp công nghệ số, khởi nghiệp sáng tạo, công nghiệp bán dẫn, cũng như chính sách thu hút, trọng dụng nhân lực chất lượng cao giai đoạn 2026-2030. Đồng thời, tỉnh tiếp tục nghiên cứu, tham mưu các cơ chế mang tính đột phá như hợp tác công - tư (PPP), quỹ đầu tư mạo hiểm, cơ chế đặc thù cho Khu kinh tế Vân Đồn và Khu kinh tế số, tri thức tự do, qua đó tạo động lực thúc đẩy mạnh mẽ KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trên địa bàn.
Huy động, sử dụng hiệu quả các nguồn lực
Việc tăng cường nguồn lực cho KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, mang tính quyết định đối với mục tiêu phát triển nhanh, bền vững của Quảng Ninh trong giai đoạn hiện nay. Tỉnh xác định đầu tư cho KHCN là đầu tư cho tương lai, là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội; trong đó, nguồn lực từ doanh nghiệp giữ vai trò chủ đạo, ngân sách nhà nước đóng vai trò “vốn mồi”, dẫn dắt, khơi thông các nguồn lực xã hội.
Thực hiện chỉ đạo của tỉnh, ngành KHCN đã chủ động tham mưu nhiều giải pháp huy động, phân bổ, sử dụng hiệu quả các nguồn lực cho phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Nổi bật, Quảng Ninh tiếp tục duy trì tỷ lệ chi ngân sách cho lĩnh vực này ở mức cao, thuộc nhóm dẫn đầu cả nước. Năm 2025, tổng nguồn chi ngân sách địa phương dành cho KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đạt 844 tỷ đồng, bằng 2,86% tổng chi ngân sách địa phương. Năm 2026, con số này tăng lên 1.186 tỷ đồng, tương đương 2,96% tổng chi ngân sách địa phương, trong đó 1.098 tỷ đồng là chi thường xuyên, 96 tỷ đồng là chi đầu tư phát triển.
Dây chuyền sản xuất thuốc lỏng của Công ty CP Dược - Vật tư y tế Quảng Ninh.
Nguồn lực ngân sách được tập trung cho những lĩnh vực then chốt, nhất là phát triển hạ tầng số, dữ liệu số, đồng thời nâng cao trình độ công nghệ ở một số lĩnh vực tỉnh có thế mạnh, hướng tới mục tiêu thuộc nhóm dẫn đầu cả nước như y tế công nghệ cao, công nghiệp chế biến, chế tạo công nghệ cao. Cùng với đó, Quỹ phát triển KHCN của tỉnh tiếp tục được duy trì, đến hết năm 2025 đạt trên 45 tỷ đồng, tạo thêm nguồn lực hỗ trợ triển khai các nhiệm vụ nghiên cứu, ứng dụng và đổi mới công nghệ.
Quảng Ninh tiếp tục đẩy mạnh huy động các nguồn vốn ngoài ngân sách cho phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Nhiều doanh nghiệp, tập đoàn lớn đã tích cực đầu tư cho lĩnh vực này, tạo sức lan tỏa mạnh mẽ trong nền kinh tế. Điển hình, Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) dành trên 1.206 tỷ đồng để triển khai Đề án chuyển đổi số của Tập đoàn giai đoạn đến năm 2025, định hướng đến năm 2030. Tỉnh cũng thu hút được nhiều nhà đầu tư, tập đoàn lớn có thương hiệu toàn cầu, trình độ quản trị hiện đại tham gia sản xuất sản phẩm công nghệ cao, với tổng vốn đăng ký đạt 2,01 tỷ USD, tương đương trên 52.000 tỷ đồng. Tiêu biểu là các dự án của Lite-On, Foxconn, Jinko Solar, Gokin Solar…
Đáng chú ý, nhiều doanh nghiệp đã chủ động trích lợi nhuận sau thuế để thành lập Quỹ phát triển KHCN của đơn vị, với tổng kinh phí gần 1.000 tỷ đồng. Riêng các doanh nghiệp thuộc TKV trích lập trên 850 tỷ đồng, chiếm hơn 90% tổng nguồn quỹ của khối doanh nghiệp. Năm 2025, Tập đoàn cũng xây dựng kế hoạch triển khai 45 hoạt động KHCN, với tổng kinh phí 213 tỷ đồng. Cùng với TKV, nhiều doanh nghiệp khác cũng tích cực tham gia, như: Viglacera 46 tỷ đồng, Công ty Chế tạo ô tô Cẩm Phả - TKV 27 tỷ đồng, Công ty CP Dược - Vật tư y tế Quảng Ninh 5 tỷ đồng...
